De datalaag (dataLayer) uitgelegd

Wie met Google Tag Manager werkt, komt al snel het begrip datalaag tegen. Het klinkt technisch, maar het idee is eenvoudig: je website zet informatie klaar op een vaste plek, en Tag Manager haalt die informatie daar op. Dat maakt meten veel betrouwbaarder dan het "afkijken" van wat er op het scherm gebeurt.

Het probleem zonder datalaag

Zonder datalaag meet Tag Manager op basis van wat het in de pagina ziet: een klik op een knop met een bepaalde tekst, of een element met een bepaalde CSS-klasse. Dat werkt, maar is kwetsbaar:

• verandert de knoptekst of het ontwerp, dan stopt de meting;
• een klik op "Verzenden" betekent niet dat het formulier ook echt is verzonden;
• informatie zoals orderwaarde of productnaam is lastig uit de pagina te halen.

Hoe werkt de datalaag?

De website voegt informatie toe met dataLayer.push. Bijvoorbeeld, na een geslaagde formulierverzending:

dataLayer.push({ event: 'formulier_verzonden', formulier_naam: 'offerte' });

In Tag Manager:

• een trigger van het type Aangepaste gebeurtenis reageert op formulier_verzonden;
• een variabele van het type Datalaagvariabele leest formulier_naam;
• een tag stuurt bijvoorbeeld een GA4-gebeurtenis generate_lead met de formuliernaam.

Zie Formulierinzendingen betrouwbaar meten.

Wat zet je in de datalaag?

• Gebeurtenissen — Voorbeelden: formulier verzonden, account aangemaakt, product toegevoegd
• Pagina-informatie — Voorbeelden: paginatype, categorie, taal
• E-commerce — Voorbeelden: producten, prijzen, transactie-ID, orderwaarde
• Gebruikersstatus — Voorbeelden: ingelogd ja/nee, klanttype (zonder persoonsgegevens)

Zet geen persoonsgegevens zoals naam of e-mailadres in de datalaag als die naar tools gaan die dat niet mogen ontvangen.

E-commerce

Voor webshops gebruikt de datalaag vaak de structuur van de aanbevolen GA4-e-commercegebeurtenissen. Veel webshopplatforms of plugins vullen die datalaag automatisch. Zie E-commercetracking in GA4 controleren.

Wie doet wat?

• Ontwikkelaar of platform: zorgt dat de website de juiste informatie op het juiste moment naar de datalaag stuurt.
• Marketeer of analist: bepaalt welke informatie nodig is en stelt Tag Manager in.
• Samen: leg de afspraken vast in een meetplan. Zie Een meetplan opstellen.

Testen

In de voorbeeldmodus van Tag Manager zie je per gebeurtenis wat er in de datalaag stond. Zie Tags testen met de voorbeeldmodus. Je kunt ook in de browserconsole dataLayer typen om de inhoud te bekijken.

Voorbeeld

Stel: een installatiebedrijf meet aanvragen op basis van een klik op de knop "Verstuur". Na een nieuw ontwerp heet de knop "Aanvraag versturen" en stopt de meting ongemerkt. Met de ontwikkelaar wordt afgesproken dat het formulier na een geslaagde verzending formulier_verzonden naar de datalaag stuurt, met het type aanvraag. De meting blijft sindsdien werken, ook na latere ontwerpwijzigingen.

Dezelfde datalaag kun je gebruiken voor de metingen van advertentieplatforms; zie Meta-pixel en Conversions API uitgelegd.

Veelgestelde vragen

Heb ik een ontwikkelaar nodig?

Vaak voor maatwerk, niet altijd: veel plugins en platformen vullen de datalaag al.

Is de datalaag zichtbaar voor bezoekers?

Technisch wel, via de broncode of console. Zet er dus geen vertrouwelijke informatie in.

Moet de datalaag vóór Tag Manager worden geladen?

Informatie die bij het laden van de pagina nodig is, zet je bij voorkeur vóór de Tag Manager-code in de datalaag.

Wat gebeurt er als dezelfde variabele twee keer wordt gepusht?

De nieuwste waarde overschrijft de vorige.

Werkt de datalaag ook zonder Tag Manager?

De Google-tag (gtag.js) gebruikt de datalaag ook; andere tools kunnen hem uitlezen.

Hulp nodig?

Wil je meten op een manier die niet breekt bij elke websitewijziging? Bekijk onze dienst Google Tag Manager.

Spreek met je ontwikkelaar vooraf vast welke gebeurtenissen en variabelen in de datalaag komen, met precieze namen. Leg dat vast in je meetplan.